Vijf rouwfases: zin en onzin (gastblog)

Minjon van Zoest vrijdag 31 mei 2019 08:05 1 reactie

Wanneer mensen voor het eerst met rouw te maken krijgen, is vaak het eerste wat er in hen opkomt: dan moet ik door al die fases heen. Niet zo gek als dat zo’n beetje het enige is dat we op school leren over rouw, als we er al iets over leren. Het idee dat we stap voor stap door de vijf fases van rouw lopen, is een conclusie die vaak wordt getrokken. Maar is het ook waar? Gastblogger Minjon legt uit hoe je deze fases kunt gebruiken.

De vijf rouwfases zijn bedoeld om inzicht te geven
Elisabeth Kübler-Ross beschrijft eind jaren ’60 vijf rouwfases. De vijf fases (ontkenning, woede, marchanderen, depressie en aanvaarding) zijn bedoeld om inzicht te geven in alle aspecten die ons verdriet kan beslaan, zodat we beter voorbereid zijn. Maar ze zijn nooit bedoeld geweest om al onze gevoelens geordend in een hokje te stoppen.

In het vele mooie werk dat Kübler-Ross heeft gedaan, ontdekte ze dat de meeste mensen bij verlies in meer of mindere mate deze reacties ervaren. Het is voor heel veel mensen een punt van herkenning en erkenning geworden. Door bijvoorbeeld het benoemen van ‘woede’ en ‘depressie’ als veel voorkomende reacties na een verlies, kunnen mensen hierin makkelijker ontspannen. Waar er vaak de vraag heerst 'is dit wel normaal?', is er dankzij de fases van Kübler-Ross een geruststelling over de manier waarop we reageren op verlies.

De vijf rouwfases zijn nooit bedoeld geweest om al onze gevoelens in een hokje te stoppen.

Depressie bij rouw hoeft niet te worden genezen
Het normaliseren van rouwreacties is de belangrijkste functie van de vijf rouwfases. Vooral bij gevoelens van depressie hebben deze fases goed werk verricht. Doordat we weten dat depressiviteit een normale reactie is op rouw, kunnen we wegstappen van het idee dat het moet worden genezen. Het is verdriet dat een functie heeft en dat een weg wil vinden om geuit te worden, niet om onderdrukt te worden. Dat geldt ook voor de andere stadia, hoe meer we kunnen accepteren dat het normale reacties zijn op rouw, hoe meer we op een natuurlijke manier kunnen rouwen.

De eigen interpretatie van de stadia heeft ook zo z’n valkuilen. Mensen houden zich vast aan de fases als een soort handleiding in plaats van hun rouw zelf te ontdekken. Het is eigenlijk heel logisch dat ze als vast gegeven zijn aangenomen. Wat er namelijk gebeurt na een groot verlies, is dat alle gevoel van houvast is kwijtgeraakt. Mensen beschrijven het gevoel wel alsof de grond onder voeten is weggeslagen. Dus wat doe je als de vaste grond kwijt bent? Precies, je gaat op zoek naar houvast. En die lijkt hiermee te zijn gevonden.

Door de rouwfases te beschouwen met een begin en een eind, wordt vaak de conclusie getrokken dat rouw eindig is. En zo werkt het niet. Als rouw de achterkant van liefde is en je er vanuit gaat dat liefde altijd blijft, dan kun je stellen dat rouw geen eindpunt heeft. We kunnen ons verlies integreren in ons leven. Voor sommigen voelt dat als het einde van rouw, ook als het gemis blijft. Anderen zien het missen van en herinneren aan de overleden dierbare als blijven rouwen. Hoe je het ook ziet, rouw verloopt nu eenmaal niet in een rechte lijn. Laat staan dat het daarna klaar is.

Als rouw de achterkant van liefde is en je er vanuit gaat dat liefde altijd blijft, dan kun je stellen dat rouw geen eindpunt heeft.

Volg vooral wat er bij jou gebeurt
Misschien wel de grootste valkuil is de aanname dat iedereen alle rouwfases doorloopt. En als je dit niet doet, dat je iets zou hebben overgeslagen. Niets is minder waar. Ik kom alle vormen tegen. Van mensen die direct hun verlies konden accepteren en geen teken van ontkenning gaven, tot mensen die nooit boos zijn geweest. Ook is er op geen enkele manier een vaste volgorde te bepalen.

Dus volg vooral wat er bij jou gebeurt. Heb je nooit ontkenning ervaren? Prima. Ben je heel lang boos geweest? Dan was dat wat jij nodig had. En vind je punten van herkenning in de fases? Gebruik dat vooral en loop verder op je eigen pad. Jij doet het op jouw manier.

Net zoals ieder persoon uniek is en ieder verlies uniek is, is ook iedere reactie op een verlies uniek. Dat is de reden dat ik niet met fases werk maar met pijlers waar omgaan met rouw op rust. Niet 'wat kun je tegenkomen' maar 'wat heb je zelf in de hand'. Want daar ligt de kracht bij het omgaan met een verlies. Bij het durven zijn met wat je overkomt en een bewuste keuze maken over hoe je hiermee omgaat.

Welke rouwfases herken jij? Of heb je vragen over rouwverwerking? Plaats je reactie onder dit artikel of praat mee op ons forum.

afbeelding van Minjon van Zoest

Gerelateerde blogberichten

Er is 1 reactie op dit blog

afbeelding van ulika30
Licht bewolkt
#1

ik ben het boek aan het lezen

het geeft er-en herkenning.

eker de moeite waard

gr aggie